چپ کوک بودن صدا چیست و چگونه آن را تشخیص دهیم؟ ( حتما بخوانید ! )

, , ,
چپ کوک بودن صدا چیست؟!
چپ کوک و راست کوک بودن به تفاوت فرکانس صدای ساز یا انسان‌ها و زیر و بمی آن می‌گویند.
به گونه‌ای که صدای خانم‌ها که دارای تنالیته و فرکانس زیر است
را در دسته‌ی چپ کوک و صدای آقایان که بم است را در دسته‌ی راست کوک قرار می‌دهند.
 اصوات موسیقی به دو دسته‌ی زیر و بم تقسیم می‌شوند.
بعضی از اصوات کاملا بم هستند بعضی دیگر زیر هستند
و برخی صدا‌ها حالتی بین این دو را دارند.
 تقسیمات صدایی در موسیقی بر اساس بم و زیر حالت های مختلفی را دارد که  در ادامه با مبحث
آن ها شرح میدهیم.
تقسیمات صدای انسان

تقسیمات صدای انسان

بر اساس زیر و بمی

 

از زیر‌ترین تا بم‌ترین صدای انسان در موسیقی را به شش دسته‌ی زیر تقسیم می‌کنند.

۱. سوپرانو: صدای زیر زنانه و خردسالان را سوپرانو می‌گویند.

به عبارت دیگر زیرترین و پرکاربرد‌ترین صدا در موسیقی آوازی است.
دامنه‌ی صوتی محدوده‌ی سوپرانو از نت دو زیر خط اول حامل،
تا نت دو بالای پنج خط حامل را شامل می‌شود.

۲. متسوسوپرانو: صدای متوسط زنانه را متسو سوپرانو می‌گویند.

کمی بم‌تر از سوپرانو است. دامنه‌ی صوتی بخش متسو سوپرانو
از لا زیر خط اول حامل، تا لا بالای خط پنجم حامل را شامل می‌شود.
برای نمونه‌ی این جنس صدا می‌توان به صدای قمر و روح انگیز از زنان

و صدای ابوالحسن خان اقبال آذر از مردان اشاره کرد.

۳. آلتو یا کنترآلتو (contr alto): صدای بم زنانه را کنترآلتو می‌گویند.

به عبارت دیگر بم‌ترین صدا در خانم‌ها را آلتو می‌گویند. دامنه‌ی صوتی
بخش آلتو از نت فا زیر خط اول حامل تا نت فا روی خط پنجم حامل را شامل می‌شود.

خوب است که بدانیم بیشتر خانم‌های آواز خوان ایرانی صدایی از نوع آلتو دارند .

۴. تنور: صدای زیر مردانه را تنور می‌گویند. دامنه‌ی صوتی بخش تنور

از نت دو زیر خط اول تا نت دو بالای خط پنجم حامل را شامل می‌شود.
ولی صدا دهی آن یک اکتاو بم‌تر از صدای سوپرانو است.
برای نمونه‌ی این جنس صدا می‌توان گفت که اکثر آواز خوانان

مرد ایرانی مثل استاد تاج اصفهانی و استاد محمدرضا شجریان دارای صدای تنور هستند.

۵. باریتون: صدای متوسط مردانه را باریتون می‌گویند.

دامنه‌ی صوتی بخش باریتون از نت لا زیر خط اول حامل تا نت

لا بالای خط پنجم حامل بوده، ولی صدا دهی آن یک اکتاو بم‌تر از صدای متسو سوپرانو است.

۶. باس: صدای بم مردانه را باس می‌گویند. به عبارتی بم‌ترین صداست.

دامنه‌ی صوتی بخش باس از نت فا زیر خط اول حامل تا نت فا روی خط پنجم حامل بوده،

ولی صدا دهی آن یک اکتاو بم‌تر از بخش آلتو است. صدای استاد محمد نوری در این محدوده است.

 

شش مورد بالا تقسیمات صدایی در موسیقی به صورت جزئی را نشان می‌دهد.
ولی به طور کلی صدای موسیقی ایرانی را می‌توان به دو بخش کلی چپ و راست تقسیم کرد.
اصطلاح چپ را به صدا‌هایی در محدوده‌ی فرکانس خانم‌ها و کودکان نسبت می‌دهند
و اصطلاح راست را به صدا‌های در محدوده‌ی فرکانس آقایان نسبت می‌دهند.
به عبارت دیگر صدا‌های زیر را چپ و صدا‌های بم را راست می‌نامند.
ولی این نسبت نامگذاری ثابت و همیشگی نیست و استثنا هم دارد.
مثلا بعضی آقایان می‌توانند صدایی در محدوده‌ی فرکانس چپ داشته باشند
مثل صدای زنده یاد استاد ایرج بسطامی که با صدای چپ تناسب بیشتری داشت.
در اینجا برای شما یک کار از استاد ایرج بسطامی قرار داده ایم تا کاملا با مفهوم چپ کوک آشنا بشوید.
چپ کوک بودن صدا

چپ کوک بودن صدا

و اما چپ کوک و راست کوک به چه معناست!

واژه‌ی کوک برای کوک سازی است که قرار است با آن آواز خوانده شود.
به عبارتی کوک ساز برای صدای خانم‌ها را چپ کوک و برای صدای آقایان را راست کوک می‌گویند.
به عبارتی دیگر اگر یک دستگاه را با نتی شروع به زدن و خواندن کنیم
و خواننده از عهده‌ی اجرای تمام صدا‌ها بر آمد گوییم صدای راست یا چپ دارد.

دلیل نام گذاری چپ کوک بودن صدا چیست ؟

برای دلیل نامگذاری چپ کوک و راست کوک اختلاف نظر زیاد است.

برخی می‌گویند این نامگذاری از ساز تار و سه تار آمده است

( حتی در مورد سنتور نیز این مورد صادق است).

به طوری که اگر نوازنده ساز را در دست بگیرد، سیم‌های

بم ساز در طرف راست و سیم‌های زیر ساز در طرف چپ نوازنده قرار می‌گیرد.

به همین دلیل صداهای زیر را چپ و صداهای بم را راست می‌گویند.

برخی دیگر دلیل نامگذاری را از نحوه‌ی کوک کردن ساز توجیه می‌کنند،

به طوری اگر هنگام کوک کردن گوشی ساز را به سمت چپ بچرخانیم صدا زیر می‌شود

و اگر به سمت راست بچرخانیم صدا بم می‌شود. به همین دلیل صداهای زیر را چپ و صداهای بم را راست می‌گویند.

مطالب مرتبط

آکاپلا یعنی چه

آکاپلا یعنی چه و چه فرمی از موسیقی می باشد؟ ( حتما بخوانید !)

, ,
آکاپلا  (Acappella)شکلی از موسیقی آوازی یک یا چندنفره است که برای اجرا بدون همراهی ساز ساخته می‌شود. این فرم نقطهٔ مقابل کانتاتا است که در آن موسیقیِ سازی آواز را همراهی می‌کند. در اینجا یک نمونه از آکاپلا ایرانی برای شما قرار داده ای…
چپ کوک بودن صدا چیست

چپ کوک بودن صدا چیست و چگونه آن را تشخیص دهیم؟ ( حتما بخوانید ! )

, , ,
چپ کوک بودن صدا چیست؟! چپ کوک و راست کوک بودن به تفاوت فرکانس صدای ساز یا انسان‌ها و زیر و بمی آن می‌گویند. به گونه‌ای که صدای خانم‌ها که دارای تنالیته و فرکانس زیر است را در دسته‌ی چپ کوک و صدای آقایان که بم است را در دسته‌ی راست کوک قرار م…
کتاب هنرترمولو اثر رضا محجوبی نیا

اصول اولیه خوانندگی و آماده سازی صدا در سبک های مختلف خوانندگی

,
اصول اولیه خوانندگی را در این مقاله برای شما در سایت ردیف تی وی به اشتراک گذاشته ایم. نحوه ی قرار گیری فک مورد اول اصول اولیه خوانندگی   کمتر دیدم شخصی به هنگام اواز خواندن دهان و فک خود را بیشتر از حد معمول باز کند.سعی کنید اوازی را با باز کردن ده…
استرس خواندن در جمع

استرس خواندن در جمع و 8 راه مقابله با آن در سایت موسیقی ردیف تی وی

,
استرس خواندن در جمع و 8 راه مقابله با آن با دهان بس ته فریاد نکشید! خوانندگانی که با دهان بسته می‌خوانند معمولاً به میزان ماکزیمم کیفیت صدای خود نمی‌رسند. قانون دو انگشتی را فراموش نکنید، اگر می‌توانید دو انگشت خود را در هنگام…
صدا سازی در موسیقی

صدا سازی در موسیقی چگونه است و متد های آن کدام است؟

,
صدا سازی در موسیقی و متد های آن را در ادامه برای شما به اشتراک گذاشته ایم. موفقیت را امروز می توان یک تکنولوژی دانست. ترکیبی از دانش و هنر که منجر به دستیابی به یک هدف والا می شود و آن یک هدف را همه ی ما با عنوان موفقیت می شناسیم. …
گرم كردن صدا قبل از خواندن

4 تکنیک در خوانندگی در سایت موسیقی ردیف تی وی | Radiftv.com

,
4 تکنیک در خوانندگی را در پایین برای شما قرار داده ایم : اولین تکنیک در خوانندگی کنترل هماهنگ بلندی صدا و فاصله از میکروفن خواننده حرفه ای وقتی آرام و نرم می خواند به میکروفن نزدیک می شود و هرچه صدایش را بالاتر می برد از آن دورتر …
تمرین تقویت حنجره

تمرین تقویت حنجره و تمرین حنجره برای خوانندگی در سایت ردیف تی وی

,
تمرین تقویت حنجره را در این مقاله آموزشی دنبال کنید. ‍‍ منظور از حنجره و صدای قوی چیست؟ منظور صدای بلند یا فریاد نیست، بلکه منظور حنجره و صدایی می باشد کهآ پرقدرت و پر نیرو است. که اگر برنامه ای را اجرا کرد، خسته نشده و تواناییش…
گرم كردن صدا قبل از خواندن

گرم كردن صدا قبل از خواندن با خوردن آب زیاد صحیح است ؟

,
گرم كردن صدا قبل از خواندن با خوردن آب زیاد حین تمرین مساوی با  از بین بردن حنجره! در بسیاری از موارد خوانندگان آماتور حین تمرین مدام از آب برای برطرف کردن خشکی صدا و احیانا گرم کردن حنجره استفاده میکنند. اما آیا واقعا این عمل بازدهی مفیدی ب…

دستگاه موسیقی چیست ؟

, ,

دستگاه موسیقی چیست ؟

دستگاه موسیقی عبارت است از توالی نظام یافتة قراردادی نمونه‌ها

و الگوهای موسیقایی، که در حوزة تُنال “Tonal” آن دستگاه ترتیب یافته است”

به طور کلی، هر دستگاه، از نغمه‌هایی تشکیل می‌شود و هر نغمه،

شامل تعدادی گوشه است. گوشه، کوچک‌ترین واحد سازندة هر دستگاه موسیقی است

و در واقع، “اگر موسیقی ایران را مملکتی فرض کنیم،

دستگاه را ولایت، نغمات را شهر و گوشه‌ها را خانه تعبیر می‌نماییم

” به بیان دیگر، “گوشه‌ها، بافتهایی “TexturesK” موسیقایی هستند

که به عنوان نمونه و الگویی قراردادی برای ایجاد خلاقیت

موسیقایی و بداهه‌نوازی یا بداهه‌سرایی به کار می‌روند…

“. این گوشه‌ها، “…نقش زمینه‌سازی برای تأویل و تداعی

بداهه‌نوازی یا بداهه‌سرایی و ساختن قطعات را به عهده دارند

دستگاه موسیقی چیست ؟

دستگاه موسیقی چیست ؟

امید واریم که به این سوال شما ( دستگاه موسیقی چیست ؟ ) پاسخ خوبی داده باشیم.

آموزش های ردیف موسیقی ایرانی

چهارگاه چیست؟ و چگونه آن را تشخیص دهیم ( آموزش توسط سعید بیاتی )

,

چهارگاه چیست؟

در پاسخ این سوال ( چهارگاه چیست؟  )

باید به شما بگیم که یکی از دستگاه های اصلی موسیقی ایرانی می باشد

که دارای یک کلید اصلی و اساسی می باشد

که در فیلم بالا توسط سعید بیاتی توضیح داده شده است.

تصنیف چیست ؟ ( مقاله از سری مقالات موسیقی ایرانی سایت ردیف تی وی )

, , ,

تصنیف چیست ؟

معمول‌ترین و رایج‌ترین قطعات ساخته شده در موسیقی سنتی تصنیف است که وزن متریک “Metric” دارد .

در واقع می توان گفت یک 6/8 سنگین که دارای ریتم است.

در تفاوت بین ترانه و تصنیف در ساده ترین تعریف بهتر است

بگوییم تصنیف نزد ما ایرانیان آهنگی است ریتمیک

بر اساس موسیقی و شعر و سازهای سنتی و ترانه آهنگی است

بر مبنای سبک های گوناگون موسیقی و سبک های شعری

گوناگون و البته سازبندی گوناگون چه فرنگی و چه فارسی .

تصنیف را باید نامی جدید برای ترانه‌های قدیمی مردمی ایرانی دانست

که اساس آن بر نظم هجابندی و تکرار برخی عبارت‌ها یا مصرع‌ها استوار است

و شاعران بزرگ نیز از آن استفاده می‌کرده‌اند.

 

قدیمی‌ترین تصنیف در دوران بالنسبه جدید که ثبت شده‌است تصنیفی است

که ۶۰ سال پیش از تولد شیدا سروده شده‌است.

 

تا پیش از شیدا چیزی از سرایندگان تصنیف‌ها که احتمالاً

به صورت بداهه‌خوانی سروده می‌شده‌است نمی‌دانیم.

در میان تصنیف‌های تقریباً همزمان با شیدا یا اندکی قبل از آن می‌توان

از تصنیف «ای تیر غمت را دل عشاق نشانه» نام برد که شعر آن از خیالی بخارایی است،

همچنین «خسرو خوبان» با شعری از عراقی، «بار فراق دوستان»

با شعری از سعدی، «چهره به چهره» با شعری از قرةالعین

و «تمنای وصال» با شعری از خیالی بخارایی

و شیخ بهایی که از شناخته شده‌ترین نمونه این تصنیف‌ها هستند.

چنان‌که در این ترانه‌ها دیده می‌شود، میان این ترانه‌ها

که اکثراً در مجالس اهل طریقت خوانده می‌شده با ترانه‌هایی که

در کوچه و بازار شنیده می‌شد، تفاوت وجود دارد.

همچنین در این ترانه‌ها شاعر تصنیف‌ساز نیست

و ساختار شعری آن با شکل تاریخی تصنیف‌های مردم پسند متفاوت است.

می‌ماند تصنیف‌های مردم پسندی مانند «تو مگر ماه نکو رویانی» که شاعران شناخته شده‌ای ندارد.

علی اکبر شیدا احتمالاً نخستین تصنیف‌ساز شناخته شده موسیقی ایرانی است.

تقریباً ۲۲ تصنیف سروده شده از شیدا در اختیار داریم که از نظر مضامین، زبان شعری

و نوع آهنگ‌ها دارای مشخصات سبکی خاص شیدا هستند.

استادانی نظیر رضوی سروستانی بر ویژگی‌های

سبکی این نوع تصنیف‌ها تأکید زیادی داشتند.

مرور تاریخ و فضای شعر و موسیقی در دوران شیدا به ما کمک می‌کند

تا موقعیت او را در احیای دوباره تصنیف ایرانی و زمینه‌های اثر پذیری و اثر بخشی او را درک کنیم.

تا پیش از وقوع نهضت مشروطه در ۱۲۸۵ خورشیدی (۱۹۰۶ میلادی)،

موسیقی رایج در شهرهای بزرگ غالباً مضامین عاشقانه، سرگرم‌کننده

و گاه بسیار بی‌ارزش داشت. چنان‌که عارف قزوینی تصنیف‌سرای

نامدار عصر مشروطه در کتابش می‌نویسد

(نقل به مضمون): «وقتی من به ساختن تصنیف‌های میهنی روی آوردم،

این هنر چنان تنزل یافته بود که حتی برای گربه شاه نیز تصنیف می‌ساختند».

عارف قزوینی هر چند به ساختن تصنیف‌های میهنی مشهور است

ولی تصنیفهای او مضامین مختلفی از جمله عاشقانه دارند.

بسیاری از تصنیف‌های عارف اینگونه است که بر روی ملودی ثابتی می‌توان

چند شعر مختلف که در دیوان او آمده اجرا کرد.

در واقع از یک ملودی می‌توان استفاده چند منظوره کرد و مضامین مختلفی را بیان کرد.

عارف قزوینی سبک خاصی در تلفیق شعر و موسیقی داشته

که برخی آنرا ناآگاهی او به تلفیق شعر و موسیقی و فدا کردن

شعر برای موسیقی می‌دانند و عارف را نقد می‌کنند.

از طرف دیگر عده‌ای استدلال می‌کنند که عارف خود شاعر هم بوده

و اینگونه تلفیق سبک او در تصنیف سازی است

و نه به دلیل ناآگاهی او به تلفیق شعر و موسیقی.

با وجود این اختلاف دیدگاه اغلب هر دو گروه

در اینکه او یک تصنیف ساز بزرگ و مؤثر بوده توافق دارند.

از تصنیف سازان مشهور بعد از علی اکبر شیدا

و عارف قزوینی می‌توان به امیر جاهد اشاره کرد.

ژوکوفسکی که به جمع‌آوری تصنیف‌های ایرانی علاقه داشت به تصنیفی

اشاره می‌کند که در سال ۱۸۸۵ آن را در اصفهان و در سال ۱۸۹۹ آن را در تهران شنیده‌است

به نام «سلی جانم» که هم ترانه‌ای عاشقانه‌است

و هم گریزی به اتفاقات تاریخی دربار دارد و نکته جالب اینجاست

که ترجیع‌بند این تصنیف «در خم زلفت، دل شیدا شکست» است که تکرار می‌شود

و نشان دهنده استفاده خوانندگان تصنیف از ترجیع بند مشهور شیداست

(که البته در تصانیف آن زمان امر رایجی بوده‌است).

توجه به تاریخ ثبت ترانه توسط ژوکوفسکی نشان می‌دهد

که شیدا در ۴۰ سالگی به آن درجه از نفوذ رسید که در اصفهان برای مردم آشنا بوده

و تصنیف معروف «در خم زلفت، دل شیدا شکست»

مربوط به دوران میان سالی و پیش از زندگی او در تهران است.

مرغ سحر شعر از ملک الشعرای بهار آهنگ از مرتضی نی‌داوود
دل شیدا علی اکبر شیدا
امشب شب مهتابه شیدا
ماه غلام رخ زیبای توست شیدا
کیه کیه در میزنه من دلم می‌لرزه شیدا
عقرب زلف کجت شیدا
در خم زلفت، دل شیدا شکست شیدا
بت چین شیدا
از خون جوانان وطن لاله دمیده عارف قزوینی
بهار دلنشین روح‌الله خالقی
چهره به چهره شعر از قرةالعین آهنگساز ناشناس
ز من نگارم خبر ندارد شعر از ملک الشعرای بهار آهنگ از درویش خان
ای امان از فراقت امان عارف قزوینی
افتخار همه آفاقی و منظور منی عارف قزوینی
هنگام می‌فصل گل و گشت چمن شد عارف قزوینی
گریه را به مستی بهانه کردم عارف قزوینی
از کفم رها شد مهار دل عارف قزوینی
تو ای پری کجایی شعر از هوشنگ ابتهاج (سایه)، آهنگ از همایون خرم
خزان عشق شعر از رهی معیری با آهنگسازی و صدای جواد بدیع‌زاده
رسوای زمانه شعر از بهادر یگانه با آهنگسازی همایون خرم
راز دل شعر از بهادر یگانه با آهنگسازی همایون خرم

در اینجا یک تصنیف قدیمی از استاد شجریان برای ما به اشتراک میگذاریم

امید واریم که به سوال شما که در رابطه با تصنیف چیست بود ، توضیحات کامل و جامعه ای داده باشیم

شما میتوانید با عضویت در کانال موسیقی ردیف تی وی از آخرین مقالات موسیقی مطلع شوید